Matrosskaya Tishina: legenda rosyjskiego new wave

W czerwcu 1988 roku pojawił się wspólny projekt rostowskiego muzyka Hermana Dizhechko (1962-2008) i moskiewskiej grupy art-rockowej Anomaly. Początkowo Herman po prostu poprosił znajomych muzyków o pomoc w nagraniu kilku piosenek. Jednak po skończonej sesji okazało się, że nie ma Anomaly lecz Matrosskaya Tishina w składzie German Dizhechko (wokal), Vladimir Gelayko (bas), Victor Lukyanov (gitara), Valery Pershin (perkusja), Boris Shklyanko (instrumenty klawiszowe), niemniej za początek istnienia grupy przyjmuje się datę 18 czerwca, czyli zakończenie prac nad pierwszym albumem Matrosskaya Tishina (Sailor's Silence). Na początku lat dziewięćdziesiątych grupa cieszyła się największą popularnością w Związku Sowieckim, powszechnie określano ją mianem najbardziej nieradzieckiego zespołu rockowego w kraju, który dogorywał, przestawał istnieć. Stała się nieustannym źródłem inspiracji i punktem odniesienia dla wszystkich rosyjskich zespołów grających w szeroko pojętym stylu new wave, którzy śpiewają po angielsku, starając się naśladować Joy Division i inne post-punkowe zespoły.

Nazwa Matrosskaya Tishina pochodzi od potocznego określenia szpitala psychiatrycznego na moskiewskiej ulicy, która, jak to w wywiadzie zauważył German Dizhechko, jest ulicą o długości jednego przystanku tramwajowego, a znajduje się przy niej największy akademik, bulwar, wydział sądowy i najstarsza klinika psychiatryczna nr 3 im. Gilyarowskiego - jest też sklep z narzędziami i dziecięcy szpital dziecięcy. Oszacuj, czym jest ta ulica?! Za Katarzyny utworzono tu schronisko dla emerytowanych marynarzy. Skromny przytułek. W czasach radzieckich trzymano w nim wielu znanych ludzi. (…) Teoretycznie wszyscy mogliśmy tam zostać uwięzieni za takie piosenki jak: „Zepsujmy telewizor, rozbijmy te twarze, które tam są”. Ilu poetów, pisarzy, naukowcy zostało tam zabitych?! Okropne miejsce (LINK). 

Od samego początku swojej twórczości muzycy Matrosskaya Tishina preferowali brudną muzykę gitarową, charakterystyczną dla nurtu post-punk. Wśród swoich ulubionych grup muzycy wymieniali Kraftwerk, Swans, The Smitsh, Bauhaus… Eksplozja popularności Matrosskaya Tishina nastąpiła w 1989 roku, kiedy grupa wzięła udział w festiwalach organizowanych przez tzw. moskiewskie laboratorium rockowe Punk Evenings for Youth i Next Stop, a także wystąpiła w Gorbushce na jedynym koncercie z Sonic Youth w 1989 roku w Moskwie jako ich support. Ten występ mocno wpłynął na gitarzystę Victora Lukyanova, który przyjął manierę gry ultrakrótkimi odstępami, przez co muzyka zespołu stając się jeszcze bardziej niepokojąca.

Od 1989 roku, wraz z natłokiem koncertów na terenie Rosji, Ukrainy i Białorusi nastąpiły zmiany: Odszedł Gelayko a do grupy przystąpił Basilij Fadejew. W 1990 roku Shklyanko wyjechał do Danii (był to punk docelowy dla ówczesnej moskiewskiej punkowej awangardy), Pershin całkiem rzucił muzykę i zajął się naprawą samochodów, a Fadejew przystał do innej grupy. Mimo to po upadku muru berlińskiego zespół wyjechał na występy do Berlina Zachodniego. Jednak w efekcie wymiany muzyków w Tishinie całkowicie zmieniła się sekcja rytmiczna: do grupy dołączyli Vadik Lozinsky (perkusja) i Valery Primerov, nazywany Primerich (bas). W 1991 roku ukazała się jedyna płyta winylowa zespołu Greats w nakładzie ledwie 15 tys. egzemplarzy (dotąd ich albumy wychodziły na kasetach magnetofonowych).

Album sprzedał się prawie natychmiast. Ostatecznie po tych perturbacjach w 1995 roku Matrosskaya Tishina grała w składzie: German Dizhechko (wokal), Viktor Lukyanov (gitara), Sasha Rogachev (bas, ex-Avalon), Stas Korneev (perkusja, ex-Girl and Tank). 

Ogółem grupa nagrała 11 albumów, ostatni - Pestycydy na podwórku - ukazał się w 1996 roku. Potem zespół rozwiązał się… Jeszcze w 1997 roku Dizhechko nagrał solowy album Стерео спасёт мир (Stereo uratuje świat), lecz połowie 2000 roku wrócił do Rostowa. Wcześniej, w bliżej nieznanych okolicznościach, stracił prawą rękę, czym się w zasadzie nie przejął... Twierdził, że zamarzła mu gdy spał na śniegu, lecz znajomi podejrzewali raczej zapalenie żyły spowodowane braniem narkotyków. W nocy z 31 stycznia na 1 lutego 2008 r. zmarł także z niewyjaśnionych powodów, prawdopodobnie wypadł z okna jednego z domów na Selmash, ale wokół jego śmierci nadal trwają spekulacje. Został pochowany na Cmentarzu Północnym. Valery Primerov mieszka w Petersburgu, pracuje w telewizji, reszta współpracuje ze społecznością Matrosskaya Tishina 2.0 lub inaczej MT 2.0, powstałą w nawiązaniu do kultowego składu zespołu, w skład której wchodzą: Maxim Trefan (Polite Refusal) i grupy: Alliance, Ministry Psychodeliki, Mukha, Ole Lukoe Moscow i wiele innych (LINK). 

Rosyjskie porzekadło głosi miejsca urodzenia i śmierci nie można zmienić. Historia kultowej teraz w Rosji grupy muzycznej oraz jej lidera Hermana (Gagarina) Dizhechko nie stała się zwykłą opowieścią o utalentowanych ludziach, którym przyszło żyć w trudnych czasach, w niewłaściwym momencie, w zasadzie za wcześnie o 20 lat. Jest historią będącą dla Rosjan źródłem nadziei, że te kilka osób miało jednak szczęście: urodzić się na terenie kraju, gdzie, jak śpiewał Dizhechko, działa włącznik jakiegoś dodatkowego organu - gdzie marynarze nic nie widzą, gdzie żołnierze nic nie słyszą, gdzie nikt nic nie pamięta, gdzie nikt nic nie znaczy. Dlatego choć Matrosskaya Tishina ze swoją niedocenianą kiedyś muzyką wpadła w czarną dziurę totalnego kryzysu gospodarki, struktury państwa, a potem jeszcze na kilka lat w kompletne zapomnienie to teraz przeżywa renesans. Wychodzą płyty zawierające kompilacje ich utworów i organizowane są koncerty ku czci ich lidera (LINK), (LINK), (LINK).

Czytajcie nas - codziennie nowy wpis, tego nie znajdziecie w mainstreamie. 

Punk made in USSR!

Świat muzyki punk i post-punk Zachodniej Europy i oczywiście Polski jest nam dość dobrze znany, ale co wiemy o ich historii w ZSRR? Czy w ogóle były tam jakieś zespoły punk, biorąc  pod uwagę fakt, iż większość zachodnich wydawnictw była zabroniona lub nieznana, bo nie była w stanie przebić się przez Żelazną Kurtynę? A jeśli w ogóle punk zaistniał, to czym różnił się punk sowiecki od punku zachodnioeuropejskiego? 

Współczesnym, świetnym zespołem post-punkowym w strefie postsowieckiej jaką jest Białoruś jest Molchat Doma, którego utwory prezentowaliśmy u nas na blogu i przy okazji wywiadu jaki przeprowadziliśmy z muzykami (TUTAJ).

 

 

Opisaliśmy także tragiczną postać Romana Sidorova, nie do końca spełnionego moskiewskiego muzyka, który popełnił samobójstwo (TUTAJ). Jednak nie ma co ukrywać - temat sowieckiego punka potraktowaliśmy zdawkowo, biorąc pod uwagę ogrom zagadnienia. Problemem tym, także w sposób wyrywkowy, zajął się francuski filozof Can Batukan (LINK), który w krótkim opracowaniu zamieścił ogólny rys historyczny i ideowy radzieckiego ruchu punk, przeprowadzając wywiad z muzykiem typowanym na ojca punka w Związku Sowieckim, czyli z Aleksiejem Borysowem, wokalistą i gitarzystą zespołu Notchnoi Prospekt.

Aleksiej Borysow urodził się w Moskwie w 1960 roku. Studiował historię i sztukę na Moskiewskim Uniwersytecie Państwowym. W 1980 roku założył swój pierwszy zespół Tsentr (Centrum), nowofalowy zespół, w którym grał na gitarze do czasu powstania grupy Prospekt w 1981 roku, przekształconej w w 1985 roku w Notchnoi Prospekt (LINK), po tym gdy nawiązał współpracę z Iwanem Sokołowskim (ur. 1962 r.) wtedy studentem Uniwersytetu Moskiewskiego. Ich duet próbował wszystkiego - grał nawet electro-pop, i rockabilly, lecz po tym, gdy dołączyli do nich: perkusista Siergiej Pawłow i skrzypek Dmitrij Kutergina, w 1987 roku przekształcili się w typowy zespół post-punkowy i industrialny. Szybko stali się znani i zaczęli koncertować w całym Związku Sowieckim, lecz pod koniec 1989 roku Sokołowski rozpoczął karierę solową. Notchnoi Prospekt działał bez niego do 1995 jako  projekt eksperymentalny. W 2000 roku wszyscy znów zaczęli razem występować, mimo, że Pawłow przeniósł się do Monachium. 

Oto ich pierwszy album Sugar z 1989 roku:

Obaj - Borysow i Sokołowski - mimo różnic warsztatowych (Borysow był samoukiem a Sokołowski uczył się gry na fortepianie) - mieli te same poglądy i stosunek do muzyki. Sokołowski określany jako filozof, muzyk i kompozytor, posiadający encyklopedyczną wiedzę i żywe poczucie humoru uważał, że muzyka jest najwyższą formą sztuki i sposobem uprawiania filozofii.

Oczywiście radziecka scena punk to nie tylko ten jeden czy dwa zespoły. Na jednym z forów ktoś umieścił nazwy kilkunastu liczących się tam grup, które postanowiliśmy tu zamieścić: Motorama, Human Tetris, Петля Пристрастия, Manicure, Scofferlane, Dzierzynski Bitz, The Cheshire Strangler, ill! Noiz, Junk Riot, Valery & The Greedies, Вевил, Труд, The Blackуд Женского Айкидо, Super Besse, Shortparis, EnFace, InVerse, Я Рысь, Kosmoklei, Ночная Игротека, Зарница, Twinmachine, Supernova 1006, Blind Seagull (LINK). Hasłowo odnosząc się do sowieckich zespołów punk koniecznie trzeba wspomnieć o Syberii. Ta ogromna część Związku Sowieckiego a teraz i Rosji, bez której potęga czerwonego imperium nie mogłaby istnieć, stała się wylęgarnią grup punkowych (LINK). Dlaczego Syberia? Jest wiele teorii. Być może zespoły punkowe związane ze scenami rockowymi o ugruntowanej pozycji w Moskwie, Sankt Petersburgu i Jekaterynburgu (jedyne miasta, gdzie mógł zaistnieć sponsorowany przez rząd klub rockowy) były zbyt blisko siedziby władzy, by podejmować tak ryzykowny profil muzyczny jak przyjęły zespoły syberyjskie. Niektórzy krytycy twierdzą, że zespoły w zachodniej Rosji celowo tłumiły wywrotowe treści, ponieważ widziały koniec Związku Radzieckiego i dlatego nie widziały potrzeby buntu. Ale Artur Strukov, frontman punkowego zespołu Cultural Revolution z Tiumenu, oferuje prostsze wyjaśnienie: syberyjskie zimno: Przez większość roku siedzisz w domu, czytasz i myślisz. Syberia wstała się więc idealnym inkubatorem gdzie zrodził się ten rodzaj kreatywnej złośliwości jakiej wymaga punk. Poza tym zasada DYA Zrób to sam nie była tam wyłącznie modą czy estetyką, ale sposobem na przeżycie, przy ciągłym braku wszystkiego. Martin Hannett, który wykorzystywał do specjalnych efektów tłuczone szklanki lub windę poczułby się w swoim żywiole, gdyby zapoznał się z osiągnięciami syberyjskich zespołów: Dwie gitary Survival Instruction bywały używane przez trzy zespoły pochodziły dosłownie z domowej produkcji, bo wykonano je na tokarce. Zamiast pogłosu używaliśmy metalowej wanny, do której podłączaliśmy mikrofon. Włożyłem w nią głowę i krzyknąłem - opowiadał w jednym z prasowych artykułów Alexander Chirkin, frontman grupy Putti. I oczywiście wszechogarniająca cenzura... Frontman Gr-Ob (Obrona Cywilna) Jegor Letow (LINK), którego wielu uważa za ojca chrzestnego rosyjskiej sceny punkowej, został kiedyś aresztowany przez KGB i umieszczony w zakładzie psychiatrycznym na trzy miesiące...

Tyle tym razem, lecz do historii punka sowieckiego jeszcze wrócimy.

 

Dlatego czytajcie nas - codziennie nowy wpis, tego nie znajdziecie w mainstreamie.